Pernah tak pelik kenapa selepas lepas pemeriksaan keselamatan, kita kena lalu kedai perfume, coklat, restoran dan duty free sebelum sampai ke gate?

Bukan kebetulan.

Kita selalu fikir bisnes utama lapangan terbang ialah kapal terbang. Airline datang, bayar caj mendarat, penumpang naik dan airport dapat duit.

Betul. Tapi itu cuma separuh cerita.

Sebenarnya lapangan terbang moden lebih mirip sebuah kawasan komersial besar yang kebetulan mempunyai runway.

Kapal terbang memang bayar, tapi kos airport pun besar

Pertama sekali, airline memang membayar airport.

Antaranya caj pendaratan, penggunaan terminal, parking pesawat, gate dan beberapa kemudahan lain. Sebahagian caj berkaitan penumpang pula biasanya sudah dimasukkan dalam harga tiket yang kita bayar.

Lebih banyak penerbangan dan penumpang, lebih banyak hasil yang boleh dikutip.

Masalahnya, menjalankan airport bukan murah.

Runway perlu dijaga. Terminal perlukan elektrik, sistem bagasi, kakitangan, keselamatan dan penyelenggaraan. Kemudian ada pula projek pembesaran yang boleh menelan belanja berbilion.

Sebab itu airport tak mahu bergantung kepada kapal terbang sahaja.

Secara global, hasil yang tak berkait secara langsung dengan operasi penerbangan masih menyumbang sekitar 36.7% daripada keseluruhan hasil airport. Malah ACI menganggarkan hasil jenis ini mampu menampung hampir separuh daripada kos airport.

Sebab itu airport penuh dengan kedai

Lepas kita melepasi pemeriksaan keselamatan, keadaan berubah.

Kita dah berada dalam terminal.

Penerbangan mungkin sejam lagi.

Nak keluar airport pun tak masuk akal.

Jadi apa kita buat?

Makan. Minum kopi. Tengok perfume. Beli coklat. Masuk kedai. Kadang-kadang benda yang tak dirancang pun terbeli.

Bagi airport, keadaan ini sangat bernilai.

Biasanya kedai dan restoran membayar sewa untuk mendapatkan ruang dalam terminal. Dalam banyak model, airport juga boleh mendapat bayaran yang berkait dengan jualan kedai tersebut.

Sebab itu kawasan yang dilalui ramai penumpang mempunyai nilai yang sangat tinggi.

Orang nampak sebuah kedai perfume.

Airport nampak ruang komersial yang dilalui jutaan orang setiap tahun.

Parking pun bisnes besar

Satu lagi bahagian yang kita selalu pandang kecil ialah parking.

Bayangkan seseorang terbang bercuti selama lima hari dan meninggalkan kereta di airport.

Kereta itu menggunakan satu petak parking sahaja, tetapi menghasilkan duit setiap hari.

Buat perkara sama kepada ribuan kereta.

Jumlahnya cepat jadi besar.

Menurut data ACI, parking menyumbang sekitar 24% daripada hasil non-aeronautical airport di seluruh dunia. Di Amerika Utara, bahagiannya jauh lebih besar.

Sebab itu airport bukan sekadar fikir bagaimana hendak membawa manusia masuk ke terminal.

Mereka fikir bagaimana manusia datang, berapa lama kereta ditinggalkan, apa yang dibeli dan perkhidmatan apa lagi yang boleh dijual.

Heathrow tunjuk betapa besarnya bahagian ini

Heathrow memberi contoh yang menarik.

Pada 2025, airport itu mencatat hasil sekitar £3.62 bilion.

Daripada jumlah itu, £2.26 bilion datang daripada aktiviti aeronautical.

Tetapi retail sahaja menghasilkan £791 juta. Bahagian lain pula menghasilkan £574 juta. Dalam hasil retail itu termasuk kedai, parking, makanan dan perkhidmatan perjalanan.

Maksudnya mudah.

Kapal terbang memang penting.

Tapi manusia yang turun daripada kapal terbang itu juga sangat bernilai.

Malaysia pun guna model yang sama

Konsep ini bukan cerita airport luar negara sahaja.

Malaysia Airports sendiri melaporkan hasil non-aeronautical sebanyak RM1.89 bilion pada 2023.

Daripada jumlah itu, RM1.14 bilion datang daripada sewaan dan royalti ruang komersial. Jualan duty free dan barangan lain melalui Eraman pula menyumbang RM571.1 juta.

Jadi bila kita nampak KLIA dipenuhi restoran, kedai, iklan dan ruang komersial, semuanya mempunyai fungsi ekonomi.

Setiap meter persegi dalam airport boleh menghasilkan duit.

Airport sebenarnya jual akses kepada manusia

Ini bahagian paling menarik tentang model bisnes airport.

Airline membawa manusia masuk.

Airport kemudian mempunyai akses kepada manusia tersebut untuk beberapa jam.

Sebab itu mereka boleh menjual ruang kepada restoran.

Menjual ruang kepada kedai.

Menjual iklan kepada syarikat.

Menyewakan lounge.

Mengenakan parking.

Menyewakan tanah kepada hotel, gudang, pejabat dan syarikat logistik.

Semakin sibuk sesuatu airport, semakin bernilai ekosistem di sekelilingnya.

Sebab itu melihat airport hanya sebagai tempat kapal terbang turun naik sebenarnya terlalu sempit.

Ia juga bisnes hartanah.

Bisnes retail.

Bisnes parking.

Bisnes pengiklanan.

Dan sudah tentu, bisnes penerbangan.

Kapal terbang mungkin sebab kita datang ke airport.

Tetapi selepas kita sampai, hampir setiap perkara di sekeliling kita mempunyai cara tersendiri untuk menghasilkan duit.