Amerika Syarikat kini mempunyai hutang kerajaan sekitar USD40 trilion. Jepun berhutang. China berhutang. Negara-negara Eropah juga berhutang.

Lebih pelik, jumlah keseluruhan hutang dunia termasuk kerajaan, syarikat, isi rumah dan sektor kewangan sudah melepasi USD350 trilion pada awal 2026.

Jadi kalau hampir semua orang berhutang, siapa sebenarnya yang memberi pinjam duit?

Jawapan pendeknya agak pelik.

Kita berhutang sesama sendiri.

Tetapi cerita sebenar jauh lebih menarik daripada itu.

Hutang seseorang ialah aset orang lain

Ini asas paling penting untuk faham sistem ini.

Katakan kerajaan menerbitkan bon bernilai RM1 juta.

Bagi kerajaan, RM1 juta itu ialah hutang.

Tetapi bagi bank, dana pencen atau pelabur yang membeli bon tersebut, benda yang sama ialah aset bernilai RM1 juta.

Satu kertas yang sama mempunyai dua identiti.

Di sebelah kerajaan: liabiliti.

Di sebelah pemegang bon: aset.

Sebab itu apabila kita dengar “dunia mempunyai hutang USD350 trilion”, jangan bayangkan ada satu makhluk misteri di luar planet sedang menunggu manusia membayar USD350 trilion kepadanya.

Sebahagian besar hutang itu wujud di dalam sistem kewangan dunia sendiri.

Semuanya berkembang daripada satu idea lama

Salah satu titik penting dalam sejarah hutang kerajaan moden berlaku di England pada 1694.

Kerajaan England ketika itu memerlukan wang untuk membiayai peperangan dengan Perancis.

Daripada bergantung sepenuhnya kepada emas yang ada dalam simpanan, satu sistem baharu dibentuk.

Pelabur mengumpulkan sekitar £1.2 juta dan meminjamkannya kepada kerajaan. Sebagai balasan, kerajaan membayar faedah.

Daripada susunan inilah Bank of England ditubuhkan pada 1694.

Idea ini sangat berkuasa.

Kerajaan tidak lagi perlu menunggu sehingga mempunyai wang sebelum berbelanja.

Ia boleh meminjam berdasarkan hasil cukai masa depan.

Maka lahirlah satu instrumen yang akhirnya menjadi tulang belakang kewangan moden: bon kerajaan.

Jadi siapa pegang hutang Amerika?

Ramai orang apabila bercakap tentang hutang Amerika terus terbayang China.

Realitinya tidak begitu.

Pada Jun 2026, pelabur asing memegang sekitar USD9.3 trilion sekuriti Perbendaharaan Amerika.

Jepun memegang sekitar USD1.12 trilion. United Kingdom sekitar USD940 bilion. China sekitar USD633 bilion.

Maksudnya China memang pemiutang Amerika, tetapi hanya untuk sebahagian kecil daripada keseluruhan hutang kerajaan Amerika.

Sebahagian besar hutang itu berada dalam sistem Amerika sendiri melalui bank, dana pasaran wang, dana pencen, institusi kewangan, Federal Reserve dan akaun kerajaan.

Jadi apabila kerajaan Amerika membayar faedah hutang, sebahagian wang tersebut akhirnya masuk semula kepada pemegang aset dalam sistem kewangan.

Negara tak bayar hutang macam kita bayar rumah

Inilah bahagian yang selalu mengelirukan.

Kalau kita buat pinjaman rumah, matlamat akhirnya ialah baki pinjaman menjadi sifar.

Kerajaan besar biasanya tidak beroperasi begitu.

Bon kerajaan memang mempunyai tarikh matang. Bila sampai tarikh tersebut, bon itu perlu dibayar.

Tetapi kerajaan boleh mendapatkan wang untuk membayarnya dengan menerbitkan bon baharu.

Contohnya:

RM10 bilion hutang matang.

Kerajaan bayar RM10 bilion tersebut.

Kemudian kerajaan menerbitkan RM10 bilion atau lebih hutang baharu.

Proses ini dipanggil refinancing atau rollover.

Jadi bon lama memang dibayar, tetapi jumlah keseluruhan hutang negara tidak semestinya hilang.

Kenapa pelabur sanggup terus membeli?

Sebab bagi pelabur, hutang kerajaan bukan sekadar “hutang”.

Ia adalah aset.

Bank perlukan aset selamat.

Dana pencen perlukan tempat menyimpan wang.

Bank pusat perlukan aset rizab.

Institusi kewangan pula menggunakan bon kerajaan sebagai cagaran dalam banyak transaksi.

U.S. Treasury khususnya mempunyai pasaran yang sangat besar dan cair.

Sebab itu dunia kewangan sebenarnya memerlukan bekalan bon kerajaan yang besar.

Menghapuskan semua hutang kerajaan secara tiba-tiba bukan semestinya berita baik. Ia juga akan menghapuskan sejumlah besar aset yang digunakan sistem kewangan untuk menyimpan kekayaan dan menjalankan transaksi.

Bank pusat masuk dalam permainan

Ada satu lagi lapisan.

Bank pusat seperti Federal Reserve boleh membeli bon kerajaan.

Apabila pembelian dilakukan melalui dasar seperti quantitative easing, bank pusat mencipta reserve baharu dalam sistem perbankan untuk membayar aset tersebut.

Sebab itu hubungan antara wang, kredit dan hutang sangat rapat.

Tetapi tidak tepat juga untuk mengatakan setiap ringgit atau dolar semestinya mempunyai satu pinjaman kerajaan tertentu di belakangnya.

Sistem wang moden lebih kompleks daripada itu.

Jadi bila hutang menjadi masalah?

Bukan semata-mata apabila nombornya besar.

Soalan lebih penting ialah:

Bolehkah kerajaan terus membayar faedahnya?

Jika ekonomi berkembang, hasil cukai meningkat dan pelabur masih percaya kerajaan mampu memenuhi tanggungjawabnya, hutang yang besar boleh bertahan lama.

Masalah bermula apabila kepercayaan hilang.

Pelabur mula meminta kadar faedah lebih tinggi.

Kos membayar hutang meningkat.

Kerajaan perlu mengurangkan perbelanjaan atau menaikkan cukai.

Ekonomi pula mungkin menjadi semakin lemah.

Sebab itu krisis hutang biasanya bukan bermula pada satu nombor ajaib.

Ia bermula apabila pasaran mula bertanya:

“Aku masih yakin ke kerajaan ini boleh bayar?”

Hutang sebenarnya ialah sistem kepercayaan

Jadi siapa pemiutang dunia?

Bukan China seorang.

Bukan Amerika.

Bukan bank.

Bukan IMF.

Pemiutangnya ialah jaringan besar yang terdiri daripada kerajaan, bank pusat, bank komersial, dana pencen, syarikat, pelabur dan orang biasa.

Kita boleh menjadi penghutang dan pemiutang pada masa yang sama.

Wang dalam dana persaraan kita mungkin dilaburkan dalam bon kerajaan.

Bank tempat kita menyimpan duit mungkin memegang bon.

Kerajaan pula menggunakan cukai kita untuk membayar faedah kepada pemegang bon tersebut.

Sebab itu hutang moden bukan sekadar cerita tentang siapa berhutang dengan siapa.

Ia sebenarnya cerita tentang kepercayaan.

Selagi orang percaya janji pembayaran itu mempunyai nilai, sistem terus berjalan.

Dan mungkin itulah perkara paling pelik tentang wang moden.

Sebahagian besar kekayaan yang kita anggap sangat nyata sebenarnya berdiri di atas satu benda yang tidak boleh disentuh.

Janji bahawa seseorang akan membayar seseorang yang lain pada masa hadapan.